Amazon

Ads Area

header ads
header ads

१७८१: विल्यम हर्शेलने सूर्यापासून सातवा ग्रह युरेनस शोधला 13 March 1781: William Herschel discovers Uranus, the seventh planet from the Sun

18 व्या शतकाच्या उत्तरार्धात, विल्यम हर्शल (William Herschel) , जर्मन-जन्माचा ब्रिटिश खगोलशास्त्रज्ञ, रात्रीच्या आकाशाच्या अभ्यासात एक अग्रगण्य व्यक्ती होता. तो खगोलशास्त्राच्या क्षेत्रात अग्रणी होता, त्याने स्वतःच्या दुर्बिणी तयार केल्या आणि अनेक महत्त्वपूर्ण शोध (Discovery) लावले.

13 मार्च 1781 च्या रात्री(Night sky), त्याने स्वतः तयार केलेल्या दुर्बिणीने (Telescope) आकाशाचे निरीक्षण करत असताना, हर्शलला एक वस्तू दिसली जी त्याला सुरुवातीला धूमकेतू वाटत होती. तथापि, त्याने वस्तूचे निरीक्षण आणि मोजमाप चालू ठेवताच, त्याला लवकरच कळले की त्याने एक नवीन ग्रह शोधला आहे.


खगोलशास्त्राच्या इतिहासातील हा एक महत्त्वाचा क्षण होता. या बिंदूपर्यंत, फक्त सहा ग्रह ज्ञात होते: बुध, शुक्र, पृथ्वी, मंगळ, गुरु आणि शनि. हर्शेलच्या सातव्या ग्रहाच्या शोधामुळे सौरमालेबद्दलची आमची समज वाढली आणि खगोलशास्त्रीय (Astronomy) संशोधनाचे एक नवीन युग सुरू झाले.

हर्शेलने सुरुवातीला इंग्लंडचा राजा जॉर्ज तिसरा याच्या सन्मानार्थ या ग्रहाला "जॉर्जियम सिडस" (Georgium Sidus) किंवा जॉर्ज स्टार असे नाव दिले. तथापि, हे नाव इंग्लंडच्या बाहेर पडू शकले नाही आणि त्यानंतरच्या दशकांमध्ये, आकाशातील प्राचीन ग्रीक देवाच्या नावावरून हा ग्रह युरेनस (Uranus) या नावाने ओळखला जाऊ लागला.

युरेनस हा एक बर्फाचा महाकाय (Ice giant) आहे, त्याचा व्यास पृथ्वीच्या चौपट आहे आणि वस्तुमान पृथ्वीच्या 14 पट जास्त आहे. ते सूर्याभोवती 1.8 अब्ज मैल अंतरावर प्रदक्षिणा घालते, एक कक्षा पूर्ण करण्यासाठी सुमारे 84 पृथ्वी वर्षे लागतात. त्याची परिभ्रमणाची अक्ष 98 अंशाच्या कोनात झुकलेली आहे, याचा अर्थ ग्रह सूर्याभोवती फिरत असताना मूलत: त्याच्या कक्षेत फिरतो.

हर्शेलचा युरेनसचा शोध हा खगोलशास्त्राच्या इतिहासातला एक महत्त्वाचा क्षण होता. यामुळे सौरमालेबद्दलची (Solar System) आमची समज वाढली आणि भविष्यातील शोधांचा मार्ग मोकळा झाला. हर्शेलला त्याच्या काळातील एक प्रमुख खगोलशास्त्रज्ञ म्हणून प्रस्थापित करण्यात मदत झाली आणि त्याने युरेनसच्या अनेक चंद्रांसह इतर अनेक महत्त्वपूर्ण शोध लावले.


आज, युरेनस खगोलशास्त्रज्ञ आणि अवकाश प्रेमींसाठी आकर्षणाचा विषय आहे. पृथ्वीपासून अंतर असूनही आणि त्याचा अभ्यास करण्याची आव्हाने असूनही, शास्त्रज्ञ या बर्फाळ giant आणि त्यामध्ये लपलेल्या (mysteries) रहस्यांबद्दल अधिक जाणून घेत आहेत.

हा लेख नक्की सोशल मीडियावर शेअर करा. जीवन मराठीला Facebook, Instagram, YouTube वर फॉलो करा. WhatsApp Group ला जॉईन होऊन ताजे अपडेट्स लगेच मिळावा.
header ads

टिप्पणी पोस्ट करा

0 टिप्पण्या